Je omgevingsvergunning: de gemeente heeft 8 weken en mag er één keer 6 bij nemen

Acht weken is de regel

De gemeente moet binnen 8 weken na ontvangst van je aanvraag beslissen. Dat staat in artikel 16.64 van de Omgevingswet. Het geldt voor de reguliere procedure, de route waarlangs een dakkapel, een uitbouw of een extra verdieping bijna altijd gaat.

De gemeente mag die termijn één keer verlengen, met hooguit 6 weken. Ze moet dat besluit wel bekendmaken voordat de eerste 8 weken om zijn. Zonder aanvullingen of uitstel wacht je dus hooguit 14 weken op een besluit, ruim drie maanden.

Moet een ander bestuursorgaan eerst instemmen met het besluit, dan heeft de gemeente 12 weken in plaats van 8. Ook die termijn kan ze één keer met hooguit 6 weken verlengen.

De klok loopt vanaf de dag van ontvangst

Je dient de aanvraag meestal in via het Omgevingsloket. De gemeente stuurt je daarna meteen een ontvangstbevestiging met de dag waarop ze de aanvraag binnenkreeg (artikel 16.54a Omgevingswet). Vanaf die dag tel je.

Zo snel mogelijk daarna laat de gemeente weten welke procedure ze volgt, welke beslistermijn geldt en welke mogelijkheden voor bezwaar of beroep er tegen het besluit openstaan. Bewaar die brief: je hebt hem nodig als het besluit uitblijft.

Een enkele keer moet de gemeente een beslissing aanhouden. De termijn begint dan pas op de dag waarop die aanhouding eindigt (artikel 16.61 Omgevingswet).

Ontbrekende stukken zetten de klok stil

Vindt de gemeente je aanvraag onvolledig, dan vraagt ze je de ontbrekende stukken aan te leveren binnen een termijn die zij stelt. Vanaf de dag na dat verzoek staat de beslistermijn stil, tot de dag waarop je aanvult of de gestelde termijn ongebruikt verloopt (artikel 4:15 Algemene wet bestuursrecht, Awb).

Lever je niets aan, dan kan de gemeente besluiten je aanvraag niet te behandelen (artikel 4:5 Awb). Dat laat ze je weten binnen 4 weken nadat de termijn om aan te vullen voorbij is. Je moet dan opnieuw beginnen, met een nieuwe aanvraag en een nieuwe termijn.

Bij een bouwplan horen daar ook de stukken voor de welstandstoets bij. Volgens artikel 22.35 van de bruidsschat, de landelijke regels die sinds 1 januari 2024 in elk omgevingsplan staan tot de gemeente ze vervangt, lever je in ieder geval tekeningen van alle gevels, ook die van de buren, principedetails, kleurenfoto's van de bestaande situatie en de buurt, en een opgave van materialen en kleuren.

Heeft je gemeente al eigen welstandsregels in het omgevingsplan gezet, vraag dan welke stukken zij wil zien. Hoe de toets werkt, lees je in Welstand. Welke tekeningen je verder nodig hebt, staat in Welke tekeningen heb je nodig voor een vergunning?

De klok staat ook stil als je zelf schriftelijk instemt met uitstel, of zolang de vertraging aan jou ligt (artikel 4:15, tweede lid, Awb). Een vooroverleg met de gemeente voor je indient, kan zulke rondes voorkomen.

Zes maanden bij de uitgebreide procedure

Een kleine groep aanvragen gaat via de uitgebreide procedure. Van de gevallen in artikel 10.24 van het Omgevingsbesluit is voor een woning vooral ingrijpend werk aan een rijksmonument van belang, zoals slopen of een ingrijpende wijziging. Ook kan de gemeente die procedure kiezen voor een afwijking van het omgevingsplan met aanzienlijke gevolgen, waartegen ze bedenkingen van meerdere belanghebbenden verwacht. En je kunt er zelf om vragen.

De gemeente beslist dan binnen 6 maanden (artikel 3:18 Awb). Bij een zeer ingewikkeld of omstreden plan mag ze die termijn één keer met hooguit 6 weken verlengen, als ze dat binnen 8 weken na ontvangst van de aanvraag laat weten (artikel 3:18, tweede lid, Awb en artikel 16.66 Omgevingswet).

Eerst komt er een ontwerpbesluit dat 6 weken ter inzage ligt. In die tijd kan iedereen een zienswijze indienen. Komt er geen enkele zienswijze, dan neemt de gemeente het besluit binnen 4 weken na afloop van die 6 weken. Het verschil tussen beide routes lees je in Reguliere en uitgebreide procedure.

Wat als de gemeente te laat is

Een vergunning die je vanzelf krijgt omdat de gemeente te laat is, bestaat niet meer. Onder de oude Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) kon dat wel: wie bij de reguliere procedure niet op tijd een besluit kreeg, had een vergunning van rechtswege. De Omgevingswet sluit die regeling sinds 1 januari 2024 uit (artikel 16.64, vierde lid).

Haalt de gemeente de termijn niet, dan moet ze je dat laten weten en een zo kort mogelijke nieuwe termijn noemen (artikel 4:14 Awb). Is de wettelijke beslistermijn voorbij, dan kun je een ingebrekestelling sturen. Dat is een brief waarin je schrijft dat de termijn voorbij is en dat je een besluit wilt.

Vanaf 2 weken nadat de gemeente die brief heeft ontvangen, is ze je per dag een dwangsom verschuldigd, voor hooguit 42 dagen (artikel 4:17 Awb). Het bedrag per dag staat in dat artikel en loopt op naarmate de gemeente langer te laat is.

Tegelijk kun je in beroep bij de rechtbank, zonder eerst bezwaar te maken. Dat kan zodra 2 weken na je ingebrekestelling voorbij zijn (artikel 6:12 Awb). Krijg je gelijk, dan bepaalt de rechter dat de gemeente alsnog een besluit neemt, in de regel binnen 2 weken na de uitspraak (artikel 8:55d Awb).

Na het besluit: nog 6 weken voor bezwaar

Krijg je de vergunning, dan geldt ze vanaf de dag na de bekendmaking (artikel 16.79 Omgevingswet). Op die dag begint ook de bezwaartermijn van 6 weken voor belanghebbenden, zoals je buren (artikel 6:7 en 6:8 Awb). De bekendmaking is het moment waarop de gemeente het besluit naar jou stuurt (artikel 3:41 Awb). Voor de buren zet ze daarna een kennisgeving in het gemeenteblad.

Een bezwaar schort de vergunning niet op (artikel 6:16 Awb), dus je mag beginnen. Wie bezwaar maakt, kan de rechter wel vragen om een voorlopige voorziening die de vergunning schorst (artikel 8:81 Awb). Wordt de vergunning na bezwaar herroepen, dan staat er iets wat er niet mag staan. Wie dat risico niet wil, wacht de 6 weken af.

Kan het werk iets onherstelbaar veranderen dat de regels juist beschermen, zoals bij slopen of kappen, dan bepaalt de gemeente dat de vergunning pas 4 weken na de bekendmaking in werking treedt. Vraagt iemand in die 4 weken een voorlopige voorziening aan, dan wacht de vergunning tot de rechter beslist.

Meld de start en reken de meldingen mee

Heb je voor het bouwen een omgevingsvergunning voor de bouwtechnische toets (de bouwactiviteit) of een bouwmelding nodig, dan laat je de gemeente ten minste 2 werkdagen voor de start weten dat je begint, ook als je eerst gaat graven (artikel 7.7 Besluit bouwwerken leefomgeving). Is het werk klaar, dan meld je dat uiterlijk op de eerste werkdag daarna. Pas dan mag je het bouwwerk in gebruik nemen.

Sloop je eerst iets en verwijder je daarbij asbest, of komt er naar schatting meer dan 10 kubieke meter sloopafval vrij, dan doe je een sloopmelding (artikel 7.10 Bbl). Dat moet meestal minstens 4 weken vooraf. Haal je zelf bepaalde asbestplaten of vloertegels tot 35 vierkante meter uit je woning, dan is het een week. Die melding staat los van de vergunning, dus plan haar apart.

Twijfel je waar je aanvraag staat, bel dan de gemeente en houd de ontvangstbevestiging bij de hand. Hoeveel aanvragen jouw gemeente krijgt en hoeveel ze er verleent, zie je voor veel gemeenten in de cijfers per gemeente. Wordt je aanvraag afgewezen, lees dan Omgevingsvergunning geweigerd: wat nu? Hoe lang de vergunning daarna geldig blijft, staat in Hoe lang is een omgevingsvergunning geldig?