De reguliere procedure is de standaard
Voor een omgevingsvergunning geldt de reguliere procedure, tenzij de wet de uitgebreide aanwijst (artikel 16.62 Omgevingswet). De gemeente beslist dan binnen 8 weken en mag dat één keer met hooguit 6 weken verlengen. Vraag je een vergunning voor een dakkapel, een uitbouw of een extra verdieping, dan krijg je bijna altijd deze route.
IPLO, het informatiepunt van de overheid voor de Omgevingswet, noemt de korte procedure uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) het uitgangspunt. De reguliere procedure is die korte procedure met een paar extra regels, zoals de mogelijkheid om de beslistermijn met 6 weken te verlengen en verplichte kennisgevingen in het gemeenteblad.
De gemeente mag de uitgebreide procedure niet zelf van toepassing verklaren, met één uitzondering: een afwijking van het omgevingsplan (artikel 16.62, derde lid). Daarover verderop meer.
Zo verloopt de reguliere procedure
- Je dient de aanvraag in, meestal via het Omgevingsloket, en krijgt een ontvangstbevestiging met de dag van ontvangst.
- De gemeente zet een kennisgeving van de aanvraag in het gemeenteblad, met een korte omschrijving en de dag van ontvangst (artikel 16.57 Omgevingswet).
- Ze beoordeelt de aanvraag en vraagt zo nodig om aanvulling. Zolang je aanvult, staat de termijn stil.
- Binnen 8 weken, of 14 na een verlenging, volgt het besluit. De gemeente maakt het bekend door het naar jou te sturen (artikel 3:41 Awb) en zet daarna een kennisgeving in het gemeenteblad.
- Vanaf de dag na die bekendmaking geldt de vergunning en hebben belanghebbenden 6 weken voor bezwaar.
- Na de beslissing op het bezwaar kan wie het oneens is in beroep bij de rechtbank, en daarna in hoger beroep bij de Raad van State.
Hoe je de termijn bijhoudt en wat je doet als de gemeente te laat is, lees je in Hoe lang duurt een omgevingsvergunning?
Wanneer de uitgebreide procedure geldt
Artikel 16.65 van de Omgevingswet noemt drie situaties. De eerste: de activiteit staat op de lijst in artikel 10.24 van het Omgevingsbesluit. De tweede: jij vraagt erom of stemt ermee in. De derde: de gemeente besluit het bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit.
Op de lijst van het Omgevingsbesluit staan vooral grote industriële installaties, bepaalde lozingen en Natura 2000-activiteiten. Voor een woning telt vooral ingrijpend werk aan een rijksmonument. Dat zijn de gevallen waarin de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap adviseert: het helemaal slopen van het monument of een sloop die ingrijpend is voor de monumentale waarden, een wijziging met gevolgen die vergelijkbaar zijn met sloop, reconstrueren, verplaatsen, of een gebruiksverandering met ingrijpende gevolgen (artikel 4.32 Omgevingsbesluit). Ook een archeologisch rijksmonument valt eronder.
Heb je voor kleiner werk aan een rijksmonument een vergunning nodig, bijvoorbeeld voor nieuwe kozijnen, dan geldt gewoon de reguliere procedure. Wat er bij een monument wel en niet mag, staat in Monument verbouwen.
Valt één activiteit in je aanvraag onder de uitgebreide procedure, dan geldt die volgens IPLO voor de hele aanvraag. Vraag je in één keer een vergunning voor een verbouwing en voor ingrijpend werk aan het monument, dan gaat alles via de lange route.
Een afwijking van het omgevingsplan: meestal regulier
Past je plan niet in het omgevingsplan, dan vraag je een vergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, vaak afgekort tot BOPA. Ook daarvoor geldt meestal de reguliere procedure, schrijft IPLO.
Het bevoegd gezag kan afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht bij besluit van toepassing verklaren op de voorbereiding van de beslissing op een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit: a. als het gaat om een activiteit die aanzienlijke gevolgen heeft of kan hebben voor de fysieke leefomgeving, en b. waartegen naar verwachting verschillende belanghebbenden bedenkingen zullen hebben.
Afdeling 3.4 is de uitgebreide procedure. Beide voorwaarden moeten gelden, en de gemeente moet jou eerst de kans geven je mening te geven (artikel 16.65, vijfde lid). Volgens IPLO beslist ze dat per aanvraag en mag ze niet van tevoren vastleggen voor welke plannen ze het altijd doet.
Wel mag je gemeente in een beleidsregel uitleggen welke activiteiten volgens haar in ieder geval aanzienlijke gevolgen hebben. Zoek die op of vraag ernaar in het vooroverleg. Meer over zo'n afwijking lees je in Afwijken van het omgevingsplan.
Zo verloopt de uitgebreide procedure
De gemeente stelt eerst een ontwerpbesluit op en stuurt dat naar jou. Daarna ligt het 6 weken ter inzage, online en op een plek die de gemeente aanwijst. In die tijd kan iedereen een zienswijze indienen, ook wie geen buur is (artikel 16.23 Omgevingswet en 3:16 Awb). Dat mag schriftelijk of mondeling (artikel 3:15 Awb). Waar nodig krijg jij de kans om op die reacties te antwoorden.
Het besluit moet er uiterlijk 6 maanden na de aanvraag liggen (artikel 3:18 Awb). Bij een zeer ingewikkeld of omstreden plan mag de gemeente die termijn één keer met hooguit 6 weken verlengen, als ze dat binnen 8 weken na ontvangst van de aanvraag gemotiveerd laat weten (artikel 3:18, tweede lid, Awb en artikel 16.66 Omgevingswet). Komen er geen zienswijzen, dan volgt het besluit binnen 4 weken na afloop van de 6 weken.
Het definitieve besluit gaat ook weer ter inzage. De vergunning geldt vanaf de dag na die terinzagelegging (artikel 16.79 Omgevingswet), en vanaf die dag loopt ook de beroepstermijn van 6 weken (artikel 6:8, vierde lid, Awb). Hoe lang ze daarna bruikbaar blijft, staat in Hoe lang is een omgevingsvergunning geldig?
Bezwaar of zienswijze: wat het betekent voor jou en je buren
Bij de reguliere procedure is er geen inspraakronde vooraf. De gemeente maakt je aanvraag wel bekend, maar buren kunnen pas na het besluit formeel reageren: binnen 6 weken bezwaar maken bij de gemeente, en daarna in beroep bij de rechtbank en in hoger beroep bij de Raad van State. Hoe dat gaat, lees je in Bezwaar maken tegen een omgevingsvergunning.
Bij de uitgebreide procedure praten ze eerder mee, over het ontwerp. Na het besluit bestaat er geen bezwaar meer: wie het oneens is, gaat binnen 6 weken direct naar de rechtbank (artikel 7:1, eerste lid, onder d, Awb). Volgens IPLO kan na recente uitspraken waarschijnlijk ook een belanghebbende in beroep die geen zienswijze indiende. Hoe je reageert op een ontwerp, staat in Een zienswijze indienen.
Voor jou als aanvrager geldt hetzelfde. Wijst de gemeente je aanvraag af na een uitgebreide procedure, dan maak je geen bezwaar maar ga je meteen in beroep. Wat je dan kunt doen, staat in Omgevingsvergunning geweigerd: wat nu?
De twee procedures naast elkaar
| Reguliere procedure | Uitgebreide procedure | |
|---|---|---|
| Wanneer | de standaard | aangewezen gevallen, op jouw verzoek, of bij een afwijking van het omgevingsplan als de gemeente dat besluit |
| Beslistermijn | 8 weken | 6 maanden |
| Verlenging | één keer, hooguit 6 weken | één keer, hooguit 6 weken |
| Ontwerpbesluit | nee | ja, 6 weken ter inzage |
| Reageren vooraf | niet voorgeschreven | zienswijze, door iedereen |
| Bezwaar bij de gemeente | ja, binnen 6 weken | nee |
| Beroep bij de rechtbank | na het bezwaar | direct, binnen 6 weken |
| Hoger beroep | Raad van State | Raad van State |
| Vergunning geldt vanaf | dag na bekendmaking | dag na terinzagelegging |
Zelf kiezen voor de lange route
Je kunt zelf om de uitgebreide procedure vragen, of ermee instemmen als de gemeente het voorstelt (artikel 16.65, eerste lid, onder b). Dat kost tijd, maar kan helpen bij een plan dat de gemeente niet in 8 of 14 weken kan beoordelen.
Een voorbeeld is een afwijking van het omgevingsplan waarover de gemeenteraad bindend moet adviseren. De raad kan zelf aanwijzen in welke gevallen dat nodig is. IPLO wijst erop dat de raad bij de reguliere procedure weinig tijd heeft, en dat de gemeente de termijn alleen vanwege dat advies waarschijnlijk niet mag verlengen. Vraag bij een groot plan dus in het vooroverleg of de raad moet adviseren.
Twijfel je of je plan in het omgevingsplan past, kijk dan eerst in de gratis check per adres welk plan er op je adres geldt. Leg het daarna voor aan de gemeente in een vooroverleg. Zo weet je voor je indient welke procedure je kunt verwachten.