Dakraam plaatsen: meestal mag het zonder vergunning, ook aan de voorkant

Twee eisen: niet te ver uitsteken, niet te dicht bij de rand

Een dakraam mag meestal zonder omgevingsvergunning. Volgens artikel 2.29, onder c, van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) geldt dat voor een dakraam, daklicht, lichtstraat of soortgelijke daglichtvoorziening in een dak, als het aan twee eisen voldoet. Het mag niet te ver uitsteken, en het moet genoeg afstand houden tot de randen van het dak.

Voor het technische deel is volgens artikel 2.27 Bbl ook geen vergunning nodig. En de landelijke regel weegt zwaarder dan de regels van je gemeente. IPLO schrijft:

Je gemeente kan een dakraam dat aan de eisen voldoet dus niet vergunningplichtig maken. Anders dan bij een dakkapel geldt deze vrijstelling ook aan de voorkant. Daar gelden wel strengere eisen.

Aan de voorkant mag het raam niet uitsteken

Het Bbl maakt onderscheid naar het dakvlak waarin het raam komt.

Een lichtkoepel of lichtstraat op een plat dak valt onder de rij plat dak.

Voldoet het raam aan één van deze eisen niet, dan heb je een omgevingsvergunning nodig, tenzij het omgevingsplan van je gemeente het vrijstelt. Denk aan een raam dat vlak tegen de nok of de goot zit, of aan de voorkant een raam met een opstand die boven het dakvlak uitkomt.

Openbaar toegankelijk gebied is volgens het Bbl onder meer een weg, plein, park, plantsoen of openbaar vaarwater. Een pad dat alleen bedoeld is om de percelen te bereiken voor langzaam verkeer, telt niet mee. Bij een hoekwoning kan een zijdakvlak naar de straat kijken. IPLO noemt de zijkant van een hoekwoning als voorbeeld. Dan gelden voor dat dakvlak de regels van de voorkant.

Wanneer je toch een vergunning nodig hebt

Steekt het raam te ver uit of zit het te dicht bij de rand, dan voldoet het niet aan artikel 2.29, onder c, en geldt de vrijstelling niet. De vrijstelling geldt ook niet als het bestaande gebouw is gebouwd of in gebruik is zonder de vereiste omgevingsvergunning of gereedmelding (artikel 2.22 Bbl).

Komt het raam in, aan of op een rijksmonument, provinciaal monument of gemeentelijk monument, ook als dat voorbeschermd is, dan is volgens artikel 2.30 Bbl alleen gewoon onderhoud vergunningvrij. Bij een rijksmonument is het plaatsen van een dakraam ook een wijziging van het monument zelf.

De Rijksoverheid zegt dat je voor het verbouwen van een monument meestal een omgevingsvergunning nodig hebt. Staat het raam niet op het monument zelf maar bij een monument, dan blijft de regel voor dakramen volgens artikel 2.30, tweede lid, Bbl wel gelden. Twijfel je of dat voor jouw situatie geldt, vraag het dan de gemeente.

In een beschermd stadsgezicht

Op een locatie met de functie-aanduiding rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht in het omgevingsplan is een dakraam alleen vrij in een achterdakvlak dat niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd. Aan de voorkant, aan de zijkant en in een achterdakvlak aan openbaar gebied heb je daar een vergunning nodig. Gaat het om een plat dak in zo'n gebied, vraag het dan de gemeente.

Staat die aanduiding nog niet in het omgevingsplan, dan geldt hetzelfde voor een gebied dat het Rijk vóór 2024 al als beschermd stads- of dorpsgezicht had aangewezen (artikel 8.2 Bbl).

Moet je een vergunning aanvragen, dan werkt dat net als bij een dakkapel. De stappen staan in Vergunning voor een dakkapel aanvragen.

De buren en de 2-meterregel

Het burenrecht geldt ook als je geen vergunning nodig hebt. Volgens artikel 5:50 van het Burgerlijk Wetboek mag je binnen 2 meter van de grens met het erf van de buren geen vensters of andere muuropeningen hebben die uitzicht geven op dat erf, tenzij de buren toestemming geven. IPLO noemt deze regel ook bij dakramen.

Er zijn uitzonderingen. Is het erf van de buren een openbare weg of openbaar water, of ligt er een openbare weg of openbaar water tussen, dan kunnen de buren zich er niet tegen verzetten. Reikt het uitzicht niet verder dan een muur binnen 2 meter van het raam, dan geldt de regel ook niet. En een lichtopening met vast en ondoorzichtig glas mag wel binnen 2 meter (artikel 5:51 BW).

Komt het raam dicht bij de erfgrens, bespreek het dan vooraf met de buren.

Ook zonder vergunning gelden technische regels

Geen vergunning betekent niet dat er geen technische regels gelden. Volgens IPLO moet een bouwwerk altijd voldoen aan het Bbl, ook als je vergunningvrij bouwt.

Voor een dakraam maak je een opening in het dak. Moet er een balk of gording weg of worden versterkt, vraag dan een constructeur.

Vervang je een bestaand dakraam, dan geldt volgens artikel 5.20 Bbl een warmtedoorgangscoëfficiënt van ten hoogste 2,2 W/m2K, of het rechtens verkregen niveau als dat hoger is. Dat is het niveau dat vóór de verbouwing was toegestaan (artikel 5.5 Bbl). Ga je tegelijk het dak isoleren, lees dan ook Isoleren: wanneer heb je een vergunning nodig?.

Een dakraam kan helpen om genoeg daglicht in een zolderkamer te krijgen. Welke eisen daarvoor gelden, lees je in Daglicht-eisen voor een woning.

Appartement of huurhuis

Ook zonder vergunning heb je soms toestemming van een ander nodig. Woon je in een appartement, kijk dan in de splitsingsakte en het reglement wie over het dak beslist, en vraag de VvE vooraf. Huur je, vraag dan eerst de verhuurder.

Zo controleer je het voor jouw dak

1. Bepaal in welk dakvlak het raam komt en of dat dakvlak naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd.
2. Meet hoe ver het raam boven het dakvlak uitkomt en hoe ver de randen van de dakrand, de nok en de goot blijven.
3. Ga na of het huis een monument is of in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht ligt. Twijfel je, vraag het de gemeente. In de gratis check per adres zie je in elk geval welke plannen er op je adres gelden.
4. Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket.
5. Komt het raam binnen 2 meter van de erfgrens, leg het dan voor aan de buren.