Achter mag het, voor niet
Een dakkapel aan de achterkant van je huis mag zonder omgevingsvergunning, als hij aan vijf maten voldoet. Dat geldt ook voor een zijdakvlak dat niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd. De regel staat in artikel 2.29, onder b, van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Aan de voorkant geldt deze vrijstelling niet.
Over de rol van je gemeente is IPLO duidelijk:
Deze mogelijkheid voor het vergunningvrij plaatsen van dakkapellen gaat altijd voor op de lokale regels in het omgevingsplan.
Een dakkapel die aan de maten voldoet, kan de gemeente dus niet vergunningplichtig maken. Ook de Rijksoverheid noemt een dakkapel aan de achterkant als voorbeeld van werk waarvoor je geen omgevingsvergunning nodig hebt. Er zijn wel uitzonderingen, bijvoorbeeld in, aan of op een monument.
De vijf maten
Het Bbl stelt vijf eisen. De dakkapel moet aan alle vijf voldoen.
| Eis | Wat het Bbl zegt |
|---|---|
| Dak | voorzien van een plat dak |
| Hoogte | gemeten vanaf de voet van de dakkapel niet hoger dan 1,75 meter |
| Onderkant | meer dan 0,5 meter en minder dan 1 meter boven de dakvoet |
| Bovenkant | meer dan 0,5 meter onder de daknok |
| Zijkanten | meer dan 0,5 meter van de zijkanten van het dakvlak |
De dakvoet is volgens het Bbl het laagste punt van een schuin dak, de daknok het hoogste. Een vergunningvrije dakkapel begint dus niet direct bij de dakvoet en loopt niet door tot de nok.
Voldoet de dakkapel aan één eis niet, dan heb je een omgevingsvergunning nodig, tenzij het omgevingsplan van je gemeente zo'n dakkapel vrijstelt. Dat geldt bijvoorbeeld voor een dakkapel van 1,90 meter hoog, een dakkapel met een schuin dak of een dakkapel die tot de rand van het dakvlak doorloopt. Hoe je dan een vergunning aanvraagt, lees je in Vergunning voor een dakkapel aanvragen.
Achterkant, zijkant of straatkant
Het Bbl stelt twee plekken vrij: het achterdakvlak, en een zijdakvlak dat niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd. Dat gebied is volgens het Bbl onder meer een weg, plein, park, plantsoen of openbaar vaarwater. Wegen die alleen bedoeld zijn om percelen te bereiken voor langzaam verkeer, tellen niet mee.
Een dakkapel in een zijdakvlak valt dus alleen onder de vrijstelling als dat dakvlak niet naar de straat, een park of ander openbaar gebied kijkt. IPLO noemt als voorbeeld de zijkant van een hoekwoning.
Twijfel je over je eigen huis, bijvoorbeeld bij een hoekwoning of een huis met de achterkant aan het water, vraag het dan na bij de gemeente. Wat er aan de straatkant geldt, staat in Dakkapel aan de voorkant of zijkant.
Monument of beschermd stadsgezicht
Komt de dakkapel in, aan of op een monument, dan geldt de vrijstelling niet, ook niet als de maten kloppen. Dat geldt voor een rijksmonument, provinciaal monument en gemeentelijk monument, ook als dat nog voorbeschermd is. Volgens artikel 2.30 Bbl is dan alleen gewoon onderhoud vergunningvrij. Voor een dakkapel heb je een omgevingsvergunning nodig.
Bij een rijksmonument is de dakkapel ook een rijksmonumentenactiviteit, want je wijzigt het monument. Ook daarvoor heb je een omgevingsvergunning nodig (artikel 5.1 Omgevingswet). Het Besluit activiteiten leefomgeving stelt daarvan alleen noodzakelijk onderhoud, sommige inpandige wijzigingen en werk op een monumentale begraafplaats vrij (artikel 13.11). Een dakkapel valt daar niet onder.
In een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht is de vrijstelling kleiner. Heeft je locatie in het omgevingsplan die functie-aanduiding, dan mag een dakkapel alleen zonder vergunning in een achterdakvlak dat niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd. Een dakkapel in een zijdakvlak valt daar dus buiten de vrijstelling.
Staat die aanduiding nog niet in het omgevingsplan, dan geldt hetzelfde voor een gebied dat het Rijk vóór 2024 al als beschermd stads- of dorpsgezicht had aangewezen (artikel 8.2 Bbl).
Een huis zonder vergunning of een extra woning
De vrijstelling geldt ook niet voor werk aan een bouwwerk dat is gebouwd of wordt gebruikt zonder de vereiste omgevingsvergunning of gereedmelding (artikel 2.22 Bbl). Is je huis, of een deel ervan, ooit zonder die vergunning gebouwd of in gebruik genomen, lees dan eerst Gebouwd zonder vergunning: wat nu?.
Daarnaast blijft bij het gebruik van de vrijstelling het aantal woningen gelijk, behalve bij huisvesting voor mantelzorg. Wie op zolder een aparte woning wil maken, heeft dus een ander plan.
Ook zonder vergunning gelden regels
Vergunningvrij betekent niet dat er geen regels zijn. Volgens de Rijksoverheid moet ook vergunningvrij bouwen voldoen aan de regels van het Bbl en aan het burenrecht uit het Burgerlijk Wetboek.
Voor het technische deel van een dakkapel is volgens artikel 2.27 Bbl geen vergunning nodig, ongeacht de maat of de plek. De dakkapel moet wel aan de technische regels van het Bbl voldoen. Een voorbeeld is isolatie: bij het geheel oprichten of geheel vernieuwen van een dakkapel gelden volgens artikel 5.20 Bbl de isolatie-eisen voor nieuwbouw (artikelen 4.152 en 4.153 Bbl). Voor de draagconstructie van het dak kun je een constructeur vragen.
Dan het burenrecht. Volgens artikel 5:50 van het Burgerlijk Wetboek mag je binnen 2 meter van de grens met het erf van de buren geen ramen hebben die uitzicht geven op dat erf, tenzij de buren toestemming geven. Is het erf aan die kant een openbare weg of openbaar water, of ligt er een openbare weg of openbaar water tussen, dan kunnen de buren zich er niet tegen verzetten. Een raam met vast en ondoorzichtig glas mag wel (artikel 5:51 BW).
Woon je in een appartement, kijk dan in de splitsingsakte en het reglement wie over het dak beslist, en vraag het de VvE vooraf. Huur je, lees dan eerst Verbouwen als huurder.
Welstand pas achteraf
Een vergunningvrije dakkapel wordt vooraf niet op welstand getoetst. Wel kan het omgevingsplan bepalen dat het uiterlijk niet ernstig in strijd mag zijn met redelijke eisen van welstand. Dan kan de gemeente achteraf eisen dat je iets aanpast. IPLO noemt dat repressief welstandstoezicht.
In de bruidsschat staat zo'n regel in artikel 22.7. Die geldt niet in een gebied dat welstandsvrij is, en volgens IPLO ook niet als de gemeente vóór 2024 geen welstandsnota had.
Eerst controleren, dan bouwen
In de gratis check per adres zie je welke plannen op je adres gelden. Voor de gemeenten waarvan we de vergunningen volgen, zie je ook hoeveel aanvragen er in de buurt waren. Hoe vaak er in jouw gemeente een vergunning voor een dakkapel wordt aangevraagd, zie je voor veel gemeenten bij de cijfers per gemeente.
Gaat het je vooral om meer licht op zolder, dan kan een dakraam ook.
Bewaar de tekening, de maten en foto's van de dakkapel. Dan kun je later laten zien dat hij aan de regels voldeed, bijvoorbeeld als je het huis verkoopt.