Een dak maakt het een bijbehorend bouwwerk
In de achtertuin heb je voor een serre, veranda of terrasoverkapping vaak geen vergunning nodig, als je binnen de maten blijft. Alle drie hebben een dak. Daarmee zijn ze volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) een bijbehorend bouwwerk. De definitie in het Bbl luidt:
Uitbreiding van een hoofdgebouw of functioneel met een zich op hetzelfde perceel bevindend hoofdgebouw verbonden, daar al dan niet tegen aangebouwd gebouw, of ander bouwwerk, met een dak.
In gewone woorden: een uitbreiding van het huis, of een gebouw of ander bouwwerk met een dak dat bij het huis hoort. Het maakt niet uit of hij tegen het huis staat of los in de tuin. IPLO noemt veranda's en overkappingen uitdrukkelijk als voorbeeld.
Voor bijbehorende bouwwerken staan de regels sinds 2024 in het omgevingsplan van je gemeente, in het deel dat de bruidsschat heet. Het zijn dezelfde regels als voor een uitbouw. Je gemeente mag ze aanpassen, dus kijk altijd naar de regels voor jouw adres. Voor de voortuin geldt volgens IPLO onder de regels van de bruidsschat altijd een vergunningplicht.
De eisen in de achtertuin
Zonder vergunning mag het als de serre, veranda of overkapping op de grond staat, in het achtererfgebied, en meer dan 1 meter van openbaar toegankelijk gebied. Hij mag niet hoger zijn dan 5 meter. Heeft hij een verdieping, dan mag een verblijfsgebied alleen op de begane grond liggen. En op het dak mag geen dakterras, balkon of andere buitenruimte komen. Zo staat het in artikel 22.27, onder a, van de bruidsschat.
Openbaar toegankelijk gebied is onder meer een weg, plein, park of openbaar vaarwater. Een achterpad dat alleen bedoeld is om de percelen te bereiken voor langzaam verkeer, telt niet mee.
Dicht bij het huis mag hij hoger
Hoe hoog het bouwwerk mag zijn, hangt af van de afstand tot het oorspronkelijke huis (artikel 22.36). Die afstand meet je loodrecht (artikel 22.24). Het oorspronkelijke huis is volgens IPLO het huis zoals het destijds volgens de vergunning is gebouwd.
| Onderdeel | Tegen of dicht bij het huis (binnen 4 meter) | Verder in de tuin (meer dan 4 meter) |
|---|---|---|
| Hoogte | hooguit 5 meter, niet hoger dan het huis en niet meer dan 0,3 meter boven de vloer van de eerste verdieping | hooguit 3 meter, of hoger met een schuin dak |
| Gebruik | gelijk aan of ondergeschikt aan het huis, dus ook als deel van de woonkamer | alleen ondergeschikt aan het huis |
Een schuin dak verder dan 4 meter heeft twee of meer schuine vlakken, een dakvoet van hooguit 3 meter, een hellingshoek van hooguit 55 graden en een nok van hooguit 5 meter. De nok mag ook niet hoger zijn dan (afstand van de nok tot de perceelsgrens in meters x 0,47) + 3.
Verder dan 4 meter moet het gebruik ondergeschikt zijn aan het huis. IPLO noemt als voorbeelden een berging, garage of plantenkas. Twijfel je of jouw gebruik daaronder valt, vraag het dan de gemeente.
Een overkapping telt mee voor de maximale oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken, samen met je schuur en eventuele aanbouw. Die oppervlakte hangt af van de grootte van je bebouwingsgebied. De tabel staat in Uitbouw zonder vergunning.
Serre of overkapping: het verschil zit binnen
Voor de regels over plek en maten is er geen verschil. Allebei hebben ze een dak, dus allebei zijn het bijbehorende bouwwerken. Maak je de zijkanten van een veranda dicht met glas, dan blijft het een bijbehorend bouwwerk. Het verschil zit in het gebruik en de technische eisen.
Een open veranda of overkapping gebruik je binnen 4 meter gelijk aan of ondergeschikt aan het huis, verder weg alleen ondergeschikt. Een serre die bij de woonkamer hoort, is verblijfsruimte. Dat past in artikel 22.36 alleen binnen 4 meter van het oorspronkelijke huis.
Bouw je een serre die bij de woonkamer gaat horen, dan gelden volgens artikel 5.20, derde lid, Bbl de isolatie-eisen voor nieuwbouw uit de artikelen 4.152 en 4.153. Die gaan over de wanden, het dak, de vloer en de ramen rond een verblijfsgebied.
Bij een open overkapping of een onverwarmde serre met een deur naar de woonkamer vraag je de gemeente welke eisen gelden. Vraag de leverancier vooraf om te laten zien dat de serre aan de eisen voldoet.
Loopt de serre zonder tussenmuur door tot voorbij de 4 meter, dan moet je volgens artikel 22.37 de hele ruimte ondergeschikt gebruiken. Een serre die bij de woonkamer hoort en dieper is dan 4 meter, valt dan buiten de vrijstelling van artikel 22.36.
De bouw zelf
Voor de technische kant heb je meestal geen vergunning nodig. Volgens artikel 2.25 Bbl is die vergunningvrij als het bouwwerk op de grond staat, niet hoger is dan 5 meter en geen dakterras, balkon of verblijfsgebied op een verdieping heeft.
Gebruik je het dak van de veranda als balkon vanaf de eerste verdieping, dan heb je dus wel een vergunning nodig. Zie Balkon of dakterras maken.
Ook zonder vergunning moet het bouwwerk voldoen aan de technische regels van het Bbl, bijvoorbeeld voor de constructie. Volgens IPLO moet je daar altijd aan voldoen.
Hier is wel een vergunning nodig
In de voortuin, of in een deel van de zijtuin dat bij het voorerfgebied hoort, heb je een vergunning nodig. Zie Bouwen in de voortuin en Aanbouw aan de zijkant. Dat geldt ook als de veranda of overkapping binnen 1 meter van een weg, stoep, park of ander openbaar toegankelijk gebied komt.
Een vergunning is ook nodig als het bouwwerk hoger of groter is dan artikel 22.36 toestaat en niet in de overige regels van het omgevingsplan past. Hetzelfde geldt als het huis een monument is of als het bouwwerk bij een monument komt (artikelen 22.28 en 22.38), en als je gemeente de regels in het omgevingsplan heeft aangepast.
In een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht geldt artikel 22.36 niet. Artikel 22.27 geldt daar alleen voor een bouwwerk op het erf aan de achterkant dat niet ook bij het erf aan de zijkant hoort en niet naar openbaar gebied is gekeerd.
Voor een vrijstaande overkapping voor de auto lees je Carport bouwen: vergunning nodig?. Een tuinhuis of schuur staat in Tuinhuis of schuur: vergunning nodig?.
De buren
Het burenrecht uit het Burgerlijk Wetboek geldt ook voor een vergunningvrije overkapping. Het regenwater van het dak mag niet op het erf van de buren aflopen (artikel 5:52 BW). Binnen 2 meter van de erfgrens mag je geen ramen of balkons hebben met uitzicht op het erf van de buren, tenzij zij toestemming geven (artikel 5:50 BW). Let daar ook op bij de glazen wanden van een serre. Meer in Burenrecht bij verbouwen.
Voor je bestelt
In de gratis check per adres zie je welke plannen op je adres gelden. Heb je toch een vergunning nodig, lees dan Vergunning voor een uitbouw aanvragen. Die stappen gelden ook voor een serre of overkapping.