Wat zonder vergunning mag in de voortuin
In de voortuin mag je zonder omgevingsvergunning vooral kleine bouwwerken plaatsen. Dat zijn de bouwwerken uit artikel 2.29 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) die niet aan de achterkant hoeven te staan. Voor grotere bouwwerken, zoals een carport, berging of aanbouw, heb je in de voortuin volgens de bruidsschat een vergunning nodig.
De bruidsschat is het deel van het omgevingsplan dat het Rijk in 2024 aan elke gemeente heeft meegegeven. Je gemeente kan die regels aanpassen.
| Bouwwerk in het voorerfgebied | Zonder vergunning? | Regel |
|---|---|---|
| Erfafscheiding tot 1 m hoog | ja | Bbl, artikel 2.29, onder j |
| Schutting of muur hoger dan 1 m, voor de voorkant van het huis | nee, tenzij het omgevingsplan het vergunningvrij maakt | bruidsschat, artikel 22.27, onder f |
| Tuinmeubilair tot 2,5 m hoog | ja | Bbl, artikel 2.29, onder h |
| Sport- of speeltoestel voor alleen particulier gebruik, tot 2,5 m, alleen werkend op zwaartekracht of spierkracht | ja | Bbl, artikel 2.29, onder i |
| Vlaggenmast tot 6 m, hooguit één per gebouwerf | ja | Bbl, artikel 2.29, onder l |
| Ander bouwwerk tot 1 m hoog en hooguit 2 m² | ja | Bbl, artikel 2.29, onder r |
| Constructie voor een hoogteverschil in het terrein van hooguit 1 m | ja, als die niet hoger is dan het terrein ernaast | Bbl, artikel 2.29, onder k |
| Aanbouw, erker, carport, berging of overkapping | nee, tenzij het omgevingsplan het vergunningvrij maakt | bruidsschat, artikel 22.27, onder a |
| Schotelantenne | nee, tenzij het omgevingsplan het vergunningvrij maakt | Bbl, artikel 2.29, onder o: alleen achter het voorerfgebied |
Een zwembad, bubbelbad of vijver zonder overkapping op het erf bij een woning heeft volgens de bruidsschat geen vergunning nodig (artikel 22.27, onder e). Het artikel spreekt over het gebouwerf, dus dat geldt ook voor de voortuin. Het moet dan wel passen in de overige regels van het omgevingsplan.
Bij een monument of in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht mag minder. Dat staat verderop.
Ook de zijtuin kan voorerfgebied zijn
Het voorerfgebied is volgens het Bbl het gebouwerf dat geen onderdeel is van het achtererfgebied. Het achtererfgebied begint op een lijn 1 m achter de voorkant van het huis. Alles daarvoor is voorerfgebied. Hoe je die lijn trekt, staat in Wat is het achtererfgebied?.
Het voorerfgebied is dus meer dan de voortuin. Ook de strook van de zijtuin tot 1 m achter de voorkant van het huis hoort erbij. Bij een hoekhuis geldt dat ook voor de zijtuin die aan een straat, stoep, park of ander openbaar toegankelijk gebied ligt. Volgens IPLO loopt de lijn dan vanaf de zijgevel evenwijdig aan dat openbare gebied.
Het gebouwerf is volgens het Bbl het deel van het perceel dat direct bij het huis ligt en in de praktijk is ingericht voor het gebruik van het huis, als het omgevingsplan die inrichting niet verbiedt.
Een schutting in de voortuin: zonder vergunning hooguit 1 meter
Tot 1 m mag een erfafscheiding zonder vergunning, ook in de voortuin (artikel 2.29, onder j, Bbl). Volgens IPLO gaat deze landelijke regel altijd voor op de lokale regels in het omgevingsplan.
Hoger dan 1 m tot 2 m mag volgens de bruidsschat alleen onder twee voorwaarden. De afscheiding staat op een perceel waar al een hoofdgebouw staat, zoals je huis, waarmee ze een functionele relatie heeft. En ze staat achter de lijn die langs de voorkant van dat hoofdgebouw loopt, evenwijdig aan het openbare gebied ernaast.
Die lijn loopt langs de voorkant zelf, en niet 1 m erachter zoals bij het achtererfgebied. Zonder vergunning kan een schutting tot 2 m volgens de bruidsschat dus vanaf de voorgevel naar achteren, maar niet in de voortuin.
Volgens artikel 2.1b van de Vangnetregeling Omgevingswet loopt de lijn net als bij het achtererfgebied niet door het huis en niet in het erf achter het huis. Bij een hoekhuis kan de strook naast het huis langs de zijstraat daardoor vóór de lijn liggen. Een schutting hoger dan 1 m is daar dan niet vergunningvrij.
Hoger dan 2 m heb je volgens IPLO voor het technische deel een bouwmelding nodig. Voor het ruimtelijke deel valt de afscheiding dan buiten de vrijstelling van de bruidsschat, want die gaat tot 2 m.
De hoogte meet je volgens artikel 2.23 Bbl, en voor de regel uit de bruidsschat volgens artikel 22.24, vanaf het aansluitende afgewerkte terrein. Staat de afscheiding op de erfgrens, dan meet je aan de kant waar het terrein het hoogst is. Alles over schuttingen staat in Schutting en erfafscheiding.
Mag een carport of berging in de voortuin?
Niet zonder vergunning, als je gemeente de bruidsschat nog gebruikt. Een carport, berging, erker of aanbouw is een bijbehorend bouwwerk, en dat is volgens artikel 22.27, onder a, van de bruidsschat alleen vergunningvrij in het achtererfgebied. IPLO zegt het zo: voor bijbehorende bouwwerken in het voorerfgebied is een vergunning nodig. Wat een bijbehorend bouwwerk precies is, lees je in Wat is een bijbehorend bouwwerk?.
Je kunt wel een omgevingsvergunning aanvragen. De gemeente kijkt dan of je plan past in het omgevingsplan, bijvoorbeeld de regels over bouwhoogte en de plek op het perceel, en eventueel naar welstand. Lees Omgevingsvergunning aanvragen en, voor een carport, Carport bouwen: vergunning nodig?.
Een heel klein bouwwerk van hooguit 1 m hoog en 2 m² mag volgens artikel 2.29, onder r, Bbl wel zonder vergunning, zowel in de voortuin als in de achtertuin.
De voorgevel en het voordak
Ook voor de gevel en het dak aan de voorkant is minder vrij dan aan de achterkant. Een dakkapel aan de voorkant is landelijk niet vergunningvrij. De bruidsschat maakt een uitzondering voor een welstandsvrij gebied of gebouw. Zie Dakkapel aan de voorkant.
Een dakraam mag wel zonder vergunning, als de constructie niet buiten het dakvlak uitsteekt en de zijkanten, onder- en bovenkant meer dan 0,5 m van de randen blijven (artikel 2.29, onder c). Zonnepanelen mogen ook op het voordakvlak, als ze binnen het dakvlak liggen, in of direct op het dakvlak en met dezelfde helling. Een losse omvormer of opslagvat moet binnen staan (artikel 2.29, onder d).
Voor kozijnen en gevelpanelen geldt de landelijke vrijstelling alleen aan de achtergevel en aan een zijgevel die niet naar openbaar gebied is gekeerd (artikel 2.29, onder e). Aan de voorkant kijk je in het omgevingsplan. Zie Kozijnen of gevel veranderen. Zonwering en rolluiken mogen aan een woning wel zonder vergunning (artikel 2.29, onder f).
Monument of beschermd gezicht
Bouw je bij een rijks-, provinciaal of gemeentelijk monument, dan geldt een deel van artikel 2.29 niet. Een erfafscheiding, ook van 1 m, is dan niet vergunningvrij (artikel 2.30, tweede lid, Bbl). Tuinmeubilair, een speeltoestel, een vlaggenmast en een bouwwerk tot 1 m en 2 m² blijven wel vrij.
Bouw je in, aan of op een monument, dan is van artikel 2.29 alleen gewoon onderhoud vrij. Zie Monument verbouwen.
In een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht is volgens artikel 2.30, derde lid, alleen vrij wat binnen gebeurt, aan een achtergevel of achterdakvlak dat niet naar openbaar gebied is gekeerd, of op het erf aan de achterkant dat niet naar openbaar gebied is gekeerd. In de voortuin is dan van artikel 2.29 alleen gewoon onderhoud vrij, als ook kleur en materiaal gelijk blijven. Zie Beschermd stads- of dorpsgezicht.
Vergunningvrij is niet regelvrij
Ook voor een vergunningvrij bouwwerk in de voortuin gelden de technische regels van het Bbl. Heeft het omgevingsplan een regel tegen ernstige ontsiering van het uiterlijk, dan kan de gemeente achteraf eisen dat je iets aanpast. Zie Welstand.
Zo controleer je wat in jouw voortuin mag
- Bepaal waar het achtererfgebied begint en welk deel van je erf voorerfgebied is.
- Kijk in de tabel bovenaan of je bouwwerk landelijk vrij is.
- Kijk in het omgevingsplan voor je adres, via Regels op de kaart in het Omgevingsloket. Daar zie je of je gemeente eigen regels heeft voor de voortuin.
- Ga na of je huis een monument is, bij een monument staat of in een rijksbeschermd gezicht ligt.
- Doe de Vergunningcheck in het Omgevingsloket en vraag bij twijfel de gemeente om een oordeel.
In de gratis check per adres zie je welke plannen op je adres gelden. Een overzicht van alles wat zonder vergunning mag, staat in Vergunningvrij bouwen.