Naast of achter het huis: vaak vergunningvrij
Een carport naast of achter het huis mag vaak zonder omgevingsvergunning. Voor de wet is hij een bijbehorend bouwwerk: in de woorden van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) een bouwwerk met een dak dat functioneel bij het huis hoort. IPLO, het informatiepunt van de overheid voor de Omgevingswet, noemt de carport in één adem met het tuinhuis en de garage.
Het maakt niet uit of de carport tegen de zijgevel leunt of los staat. Er gelden dezelfde regels als voor een schuur of overkapping. Technisch is hij vergunningvrij als hij op de grond staat, niet hoger is dan 5 meter en geen dakterras heeft (artikel 2.25 Bbl).
Voor het ruimtelijke deel gelden de regels van de bruidsschat, die sinds 1 januari 2024 in elk omgevingsplan staan tot de gemeente eigen regels maakt. De carport moet in het achtererfgebied staan, meer dan 1 meter van openbaar toegankelijk gebied (artikel 22.27, onder a). Bij een carport draait het vooral om die plek.
Blijft hij ook binnen de maten voor hoogte en oppervlakte uit artikel 22.36, dan mag hij volgens IPLO ook als het oude bestemmingsplan iets anders zegt. Gaat hij erboven, dan heb je alleen geen vergunning nodig als hij past in de overige regels van het omgevingsplan, zoals de bouwregels uit dat oude bestemmingsplan.
De plek: 1 meter achter de voorgevel
Het achtererfgebied begint op een lijn die 1 meter achter de voorkant van het huis door het huis loopt. Vanaf daar loopt de lijn evenwijdig aan de straat door naar de zijkanten. Wat daarachter ligt, is achtererfgebied. Wat ervoor ligt, is voorerfgebied.
Neem een twee-onder-een-kap met de oprit naast het huis, waar de zijtuin opzij grenst aan de tuin van de buren. Een carport die gelijk met de voorgevel begint, steekt dan 1 meter het voorerfgebied in. Een bijgebouw mag alleen in het achtererfgebied zonder vergunning staan, dus deze carport niet. Zet je hem een meter terug, dan kan hij wel vergunningvrij zijn.
Bij een hoekhuis met de oprit aan de zijstraat ligt het anders. Grenst de zijtuin aan openbaar gebied, dan loopt de lijn volgens IPLO vanaf de zijgevel evenwijdig aan dat gebied, of langs de zijgevel en in het verlengde daarvan naar achteren. De strook tussen het huis en de zijstraat is dan voorerfgebied, en een carport daar heeft een vergunning nodig. Hoe je de lijn precies trekt, staat in Wat is het achtererfgebied?.
In de voortuin: een vergunning aanvragen
Voor de voortuin is IPLO kort:
Voor bijbehorende bouwwerken in het voorerfgebied is altijd een vergunning nodig.
Dat geldt zolang je gemeente de bruidsschat volgt. Bij een aanvraag kijkt de gemeente of de carport past in het omgevingsplan, bijvoorbeeld in de bouwregels uit het oude bestemmingsplan over waar je mag bouwen. Daarnaast toetst ze het uiterlijk. Wat er verder in de voortuin mag, lees je in Bouwen in de voortuin. Hoe je aanvraagt, staat in Omgevingsvergunning aanvragen.
Welstand: wat de gemeente aan de straatkant wil zien
Heb je een vergunning nodig, dan beoordeelt de gemeente vooraf of het uiterlijk en de plaatsing van de carport niet in strijd zijn met redelijke eisen van welstand (artikel 22.29 bruidsschat). Ze kijkt naar de carport zelf en naar de omgeving, met de criteria uit de welstandsnota. Bij een negatief oordeel mag ze de vergunning toch verlenen (artikel 22.29, tweede lid). In een welstandsvrij gebied vervalt de toets.
Bij de aanvraag lever je daarvoor tekeningen van alle gevels, ook die van de buren, en kleurenfoto's van de huidige situatie. Je geeft ook op welke materialen en kleuren je gebruikt, van de dakbedekking tot de boeidelen (artikel 22.35, onder i).
Welke nota telt, vraagt sinds 2024 aandacht. De bruidsschat verwijst naar de welstandsnota die je gemeente onder de oude Woningwet had. Wil een gemeente toetsen aan een nieuwere nota, dan moet ze volgens IPLO ook haar omgevingsplan aanpassen. Vraag dus welke nota voor jouw adres geldt.
Hoe streng de criteria zijn, verschilt per gemeente. Delft laat zien hoe dat eruitziet. De Welstandsnota Delft 2025 heeft sneltoetscriteria voor een overkapping in de voortuin, of aan een achtertuin die naar de straat is gekeerd. Die mag daar niet hoger zijn dan 3 meter en hooguit 1,2 meter voor de voorgevel uitsteken.
De voorkant moet in Delft verder minstens 2 meter van openbaar gebied blijven. De overkapping mag niet groter zijn dan 20 m², en alle bijgebouwen samen niet meer dan 50 procent van het onbebouwde erf beslaan. Wie daarvan afwijkt, heeft een positief advies van de Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit nodig. Deze sneltoets geldt in Delft alleen in gebieden met het bijzondere of globale welstandsniveau.
Een vergunningvrije carport in het achtererfgebied gaat vooraf niet langs welstand. Het uiterlijk mag alleen niet in ernstige mate in strijd zijn met redelijke eisen van welstand (artikel 22.7 bruidsschat). IPLO noemt zo'n welstandsexces een buitensporigheid die ook voor niet-deskundigen duidelijk is. Delft noemt als voorbeelden armoedig materiaalgebruik en felle of contrasterende kleuren.
Bij een exces kan de gemeente achteraf ingrijpen. Volgens IPLO legt ze dan in een maatwerkvoorschrift vast wat je moet aanpassen. Had je gemeente vóór 2024 geen welstandsnota, dan kan ze volgens IPLO met artikel 22.7 niet optreden. Meer in Welstand en Welstandsnota: zo lees je hem.
Hoe hoog en hoe groot
Staat de carport binnen 4 meter van het oorspronkelijke huis, het huis zoals het ooit met vergunning is gebouwd, dan geldt volgens artikel 22.36 de laagste van drie maten. Dat zijn 5 meter, 0,3 meter boven de vloer van de eerste verdieping en de hoogte van het huis.
Verder weg mag een carport 3 meter hoog zijn. Hoger kan volgens dat artikel alleen met een schuin dak van twee of meer dakvlakken, met de dakvoet op hooguit 3 meter. Hoe dat werkt, staat in Tuinhuis of schuur.
Een open carport telt gewoon mee voor de oppervlakte. Alle bijgebouwen in het bebouwingsgebied samen hebben een maximum, en wat er al staat gaat ervan af. Een voorbeeld: bij een bebouwingsgebied van 150 m² mag 50 m² plus 20 procent van 50 m² bebouwd zijn, dus 60 m². Staat er al een schuur van 10 m², dan past een carport van 3 bij 6 meter, 18 m², er nog ruim bij. De hele rekensom staat in Wat is een bijbehorend bouwwerk?.
Afwatering, inrit en de buren
Bouwen op de erfgrens maakt een carport volgens IPLO niet vergunningplichtig. Het omgevingsplan kan wel regels hebben over bouwen bij de grens. Let op het dak: volgens artikel 5:52 BW moet je het zo maken dat het regenwater niet op het erf van de buren afloopt.
Komt er voor de carport een nieuwe inrit over de stoep of de berm, dan kan ook dat vergunningplichtig zijn. Apeldoorn bijvoorbeeld vraagt een vergunning voor het maken of veranderen van een uitweg naar de weg, volgens haar Beleidsregel Uitwegen 2023. Vraag bij je eigen gemeente na wat daar geldt.
Monument en beschermd stadsgezicht
Bij een rijks-, provinciaal of gemeentelijk monument geldt de vrijstelling voor bijgebouwen niet (artikelen 22.28 en 22.38 bruidsschat). Zie Monument verbouwen.
In een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht mag een carport zonder vergunning alleen op het erf aan de achterkant van het huis, als dat niet ook bij het erf aan de zijkant hoort en niet naar openbaar gebied is gekeerd (artikel 22.28, derde lid). Een carport in de zijtuin aan de straat valt daar dus af. Artikel 22.36 geldt in zo'n gezicht niet (artikel 22.38), dus de carport moet ook passen in de regels van het oude bestemmingsplan. Zie Beschermd stads- of dorpsgezicht.
Blijft er twijfel, bel dan de gemeente: alleen die geeft een definitief antwoord. In de gratis check per adres zie je welke plannen op je adres gelden. Komt er naast de carport een schutting, kijk dan in Schutting en erfafscheiding. Voor een overkapping op het terras staan de regels in Serre, veranda of overkapping, en wie naast de carport woonruimte wil maken voor een zorgbehoevende ouder, leest Mantelzorgwoning plaatsen.